13:09 ICT Thứ sáu, 22/09/2017 Thiết kế websiteDanh bạ doanh nghiệpViệc lm - Mua bnLin hệ

Trang nhất » Tin Tức » Tin trong nước » Văn hóa

Bảo tồn và phát triển đô thị lịch sử Huế những kinh nghiệm từ Nara

Thứ năm - 06/12/2012 08:45
Một ngày đầu năm 2007, tôi được nhà báo Lê Văn Lân tặng cuốn Vị thế nào cho đô thị Huế? Đây là cuốn sách tập hợp những bài báo tâm huyết của anh viết về Huế trong vài năm trở lại đây. Tựa của tập sách này cũng là một câu hỏi mà nhiều các nhà quản lý, các nhà khoa học và người dân Huế luôn trăn trở và đang đi tìm lời giải đáp.

Hiện tại, thành phố Huế đang mang trên mình nhiều “tư cách pháp nhân”, cả chính thức lẫn không chính thức: thành phố trung tâm cấp quốc gia; đô thị loại 1 trực thuộc tỉnh; trung tâm văn hóa - khoa học - giáo dục - du lịch của miền Trung; đô thị di sản; thành phố Festival của Việt Nam… Thực tế này đặt ra cho chính quyền thành phố Huế nói riêng, tỉnh Thừa Thiên Huế nói chung, một bài toán nan giải về việc quy hoạch và định hướng phát triển cho thành phố và tỉnh nhà: Làm thế nào để vừa bảo tồn những di sản văn hóa quý báu; vừa xây dựng Huế trở thành một thành phố văn minh, hiện đại?    

Ngoài những tiêu chí phân cấp đô thị thông dụng, thiên về tính chất hành chính, nhiều nước trên thế giới còn áp dụng bộ tiêu chí khác, dựa vào đặc trưng tiêu biểu để phân loại đô thị, như: đô thị văn hóa; đô thị lịch sử; đô thị giáo dục; đô thị khoa học; đô thị sinh thái, đô thị công nghiệp… Ưu điểm nổi bật của cách phân loại này là đánh giá đúng đặc điểm và tiềm năng của từng đô thị. Từ đó, định hướng quy hoạch và phát triển đô thị một cách bền vững, hài hòa và đa dạng, tránh tình trạng rập khuôn trong quy hoạch, quản lý và phát triển đô thị.

Vận dụng cách phân loại này vào trường hợp của Huế, tôi nghĩ, Huế cần được nhìn nhận là một đô thị lịch sử, vì đây chính là đặc trưng tiêu biểu của thành phố này. Việt Nam hiện có nhiều đô thị được chỉ định là đô thị loại 1 hay thành phố cấp quốc gia, nhưng đô thị lịch sử thì chỉ có Huế là xứng đáng.

Vì sao chọn Huế là một ví dụ điển hình của đô thị lịch sử, hẳn nhiều người đã rõ: Huế từng là thủ phủ của Đàng Trong trong gần 2,5 thế kỷ (1636 - 1775); là kinh đô của vương triều Tây Sơn (1788 - 1801) và vương triều Nguyễn (1802 - 1945); là nơi bảo tồn gần như nguyên vẹn các giá trị vật thể và phi vật thể của một nền văn hóa lâu đời và phát triển rực rỡ, mang tầm vóc quốc gia và quốc tế: văn hóa Huế. Huế cũng là nơi đầu tiên ở Việt Nam có hai di sản văn hóa được ghi tên vào Danh mục Di sản Văn hóa của nhân loại.  

Khi đặt tính lịch sử lên hàng đầu, thì chiến lược quy hoạch và phát triển đô thị Huế phải đặt nền tảng trên thuộc tính này. Mọi chính sách, thể chế và thái độ ứng xử của chính quyền và người dân đối với đô thị Huế phải tôn trọng nguyên tắc này. Có như vậy mới tránh được những “xung đột” giữa bảo tồn và phát triển; giữa kinh tế với văn hóa; giữa truyền thống với hiện đại. Đây chính là cách thức mà người Nhật đã ứng xử với Nara, một đô thị lịch sử của Nhật Bản có nhiều nét tương đồng với Huế.

Nara là kinh đô của Nhật Bản từ năm 710 đến năm 784. Dưới sự trị vì của Nữ hoàng Gemmei (707 - 715), Nara là một đô thị có hơn 100.000 cư dân sinh sống và là trung tâm văn hóa, kinh tế, chính trị của Nhật Bản. Nara từng là đầu cầu tiếp nhận ảnh hưởng các thiết chế chính trị, luật pháp và văn hóa của Trung Hoa du nhập vào Nhật Bản và điểm kết nối quan trọng trên “con đường tơ lụa” từ Á sang Âu vào thời trung đại. Vì những giá trị mang tính toàn cầu của các di tích lịch sử và văn hóa ở Nara, nên tại kỳ họp thứ 22 của Ủy ban Di sản Thế giới tổ chức ở Kyoto vào năm 1998, Nara được ghi tên vào Danh mục Di sản Văn hóa và Thiên nhiên của nhân loại.

Hiện tại, phạm vi của di sản Nara được phân định thành 3 vùng: Vùng di tích lịch sử rộng 616,9 ha; Vùng đệm rộng 1962,5 ha và Vùng hài hòa với môi trường lịch sử rộng 539 ha. Riêng trong Vùng di tích lịch sử, người Nhật cũng phân định thành 3 loại: những di tích kiến trúc được chỉ định là bảo vật quốc gia (National Treasure); những di sản được chỉ định là di tích lịch sử đặc biệt (Special Historic Sites) và địa điểm thiên nhiên đặc biệt (Special Natural Monuments). Mỗi vùng di tích, mỗi loại hình di sản đều có những định chế bảo tồn thích hợp. Nhưng những định chế ấy được đặt trong một chính sách tổng quát và nhất quán, biến Nara từ một đô thị lịch sử thành một pháo đài văn hóa bất khả xâm phạm và cũng là một thánh địa du lịch của Nhật Bản, thu hút hàng chục triệu du khách đến tham quan mỗi năm.

Một trong những thiết chế quan trọng nhất, ảnh hưởng đến toàn bộ việc quy hoạch và định hướng phát triển của Nara là Viện Nghiên cứu Quốc gia về di sản văn hóa Nara (tiếng Nhật gọi tắt là Nabunken). Nabunken ra đời vào năm 1952, trực thuộc Ủy ban quốc gia về Di sản văn hóa; đến năm 1968 thì thuộc Tổng cục Văn hóa (Bunkacho) của Bộ Văn hóa, Giáo dục và Thanh niên Nhật Bản. Nabunken có nhiệm vụ nghiên cứu tất cả các tài sản văn hóa thuộc quần thể di tích Nara, tiến hành các cuộc khai quật khảo cổ học trong phạm vi đô thị lịch sử Nara và lập các bản đồ di tích gửi đến các cơ quan chính quyền ở Nara để giúp các cơ quan này quy hoạch và định hướng phát triển Nara. Nhân đây, tôi cũng xin nói thêm là ở Nhật Bản, việc tham khảo các bản đồ di tích, bản đồ khảo cổ học trước khi ra quyết định quy hoạch hay đầu tư xây dựng là một điều bắt buộc. Năm 1950, chính phủ Nhật Bản ban hành đạo luật Văn hóa tài bảo hộ pháp. Ðạo luật này có một số điều khoản giao trách nhiệm cho các nhà khảo cổ học (KCH) trên toàn Nhật Bản tiến hành thăm dò, khai quật tất cả các di tích, di chỉ KCH trước khi trả lại mặt bằng cho các công trường xây dựng. Những kết quả điều tra, khai quật của các nhà KCH được ấn hành hàng năm trong các tài liệu gọi là Phát quật báo cáo thư hay Khảo cổ di chỉ điều tra địa đồ. Ðó là những tài liệu tối cần thiết đối với các nhà thầu xây dựng trong việc đấu thầu, vì họ là những người phải bỏ tiền chi phí cho các cuộc khai quật, một khi trong công trình mà họ thắng thầu có tiềm ẩn những di tích lịch sử.

Ðể chi tiết hơn trong việc kêu gọi tài chính cho công tác khai quật khảo cổ nhằm, tránh cho các di tích lịch sử văn hóa bị xâm hại hoặc bị bỏ sót, vào năm 1975, chính phủ Nhật lại ban hành đạo luật Nguyên nhân giả phụ đảm chế độ hóa, quy định về việc cung cấp kinh phí cho các hoạt động khai quật KCH ở những công trường đang thi công. Theo đó, Bộ Kiến thiết Nhật Bản sẽ trả tiền khai quật cho các công trình giao thông bộ và thủy lợi; Tổng công ty đường sắt Nhật Bản (JR) thì chi cho các công trường làm đường xe lửa và tàu siêu tốc shinkansen; Monbusho, cơ quan quản lý về giáo dục, sẽ lo cho các công trường làm trường đại học hay các cuộc khai quật phục vụ nghiên cứu; chính quyền các địa phương chi trả cho các công trình làm trường học cấp địa phương, còn trường tư thì do tư nhân đảm nhiệm. Số tiền này được các nhà thầu tính vào trong giá gọi thầu và sẽ được hoàn trả bởi các cấp chủ quản. Vì thế việc tham khảo các tài liệu điều tra và bản đồ quy hoạch di tích là cực kỳ quan trọng đối với tất cả các công ty xây dựng. Ban văn hóa ở các địa phương phải chịu trách nhiệm công bố các bản đồ di tích và bổ sung từng năm một. Tuy nhiên cũng có những công trường lúc mở ra mới phát hiện những di tích, chưa được đánh dấu trên bản đồ khảo cổ. Lúc đó, kinh phí khai quật hay tôn tạo di tích ấy sẽ được huy động từ chính quyền (chiếm 50%), khoản đóng góp của các nhà hảo tâm (khoảng 25%), phần còn lại là do công ty thắng thầu xây dựng công trình đó đảm nhận. Công việc xây dựng chỉ được tiếp tục một khi việc khai quật hay tôn tạo di tích đã hoàn chỉnh. Ðó là điều được pháp luật quy định và được người Nhật tuân thủ triệt để. Nếu đơn vị xây dựng nào phát hiện ra di tích trên công trường của mình mà cố tình “vùi dập” di tích nhằm “trốn” các khoản chi cho việc khai quật, khi bị phát hiện sẽ bị phạt tiền, bị phong tỏa tín dụng trong ngân hàng và bị rút giấy phép hành nghề. Vì Nara là một đô thị lịch sử nên các công tác liên quan đến việc khai quật và lập bản đồ di tích được giao cho Nabunken và được giám sát nghiêm ngặt hơn những nơi khác. Vì thế, mà Nara bảo tồn được các di sản văn hóa và lịch sử, đồng thời, phân lập được các khu vực “phi di sản” để phát triển các khu đô thị mới và các khu công nghiệp, thúc đẩy kinh tế phát triển.

Trở lại với đô thị Huế, tôi kiến nghị thành lập một Ban nghiên cứu Di sản Văn hóa trực thuộc Sở VHTT Thừa Thiên Huế, có chức năng nhiệm vụ như Nabunken ở Nara. Ban này có trách nhiệm tiến hành việc thăm dò, khai quật khảo cổ học, lập bản đồ di tích và công bố định kỳ để tư vấn cho chính quyền và các cơ quan chức năng trong việc quy hoạch, định hướng phát triển đô thị; cho các nhà đầu tư tham khảo trước khi quyết định đầu tư xây dựng một công trình nào đó trên địa bàn thành phố Huế.

Tuy nhiên, lập ra các cơ quan thì dễ, nhưng để các cơ quan này hoạt động đúng chức năng mới khó, vì chúng ta đang thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực ở lĩnh vực này. Để có thể thành lập Ban nghiên cứu Di sản Văn hóa ở Huế, ngay từ bây giờ, Sở VHTT Thừa Thiên Huế, thành phố Huế và các cơ quan hữu quan phải tuyển chọn và đào tạo nguồn nhân lực. Có thể lựa chọn những sinh viên mới tốt nghiệp đại học, gửi đi đào tạo các lĩnh vực: quy hoạch và quản lý đô thị, quản lý di sản văn hóa, khảo cổ học… ở trong và ngoài nước, với các ưu đãi về học phí và học bổng, cùng các điều kiện buộc họ phải trở về làm việc cho Huế sau khi học xong.

Đó chính là một trong những điều kiện tiên quyết để xác lập một “vị thế xác đáng” cho Huế: một đô thị lịch sử; cũng là cách thức để khai thác, bảo tồn và phát triển bền vững các giá trị của đô thị lịch sử ấy, góp phần thúc đẩy kinh tế, xã hội và văn hóa của vùng đất này.                                      

 
Tác giả Trần Đức Anh Sơn    
Hãy share nếu bạn thấy thích, cám ơn!
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Thành viên

Thống kê

Đang truy cậpĐang truy cập : 23


Hôm nayHôm nay : 1406

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 76338

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 3404628

Custom Search

Hotels in Huecity

 check out this page for a dependable seller that will give you the acim video you're looking for quickly and easily. | Create a professional website with the free website builder from KixGO | If you are not interested in luggage storage service , then you have already missed a lot. | join us for the best martial arts singapore | For more gotherecheaply consult the experts at gotherecheaply